τύποι εθισμού και πώς αντιμετωπίζονται

Ο εθισμός είναι μια πολύπλοκη ασθένεια, αλλά σχεδόν ένας αιώνας επιστημονικής μελέτης βοήθησε τους ερευνητές να κατανοήσουν καλύτερα πώς λειτουργεί.

Αυτή η έρευνα κατέληξε σε μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο μιλάμε για εθισμό: Ο εθισμός ταξινομείται πλέον ως ασθένεια που επηρεάζει τον εγκέφαλο και όχι ως προσωπική αποτυχία ή επιλογή.

Οι περισσότεροι άνθρωποι σκέφτονται τη χρήση ουσιών όταν ακούν για εθισμό, αλλά αυτός δεν είναι ο μόνος τύπος εθισμού. 

 Οι εθισμοί σε ουσίες λειτουργούν παρόμοια με τα πρότυπα καταναγκαστικής συμπεριφοράς, όπως τα τυχερά παιχνίδια ή τα ψώνια. 

Σήμερα, οι περισσότεροι ειδικοί αναγνωρίζουν δύο τύπους εθισμού:

  • Χημικός εθισμός. Αυτό αναφέρεται στον εθισμό που περιλαμβάνει τη χρήση ουσιών.
  • Συμπεριφορικός εθισμός. Αυτό αναφέρεται στον εθισμό που περιλαμβάνει ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές. Αυτές είναι επίμονες, επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές που πραγματοποιούνται ακόμη και αν δεν προσφέρουν κανένα πραγματικό όφελος.

Επιθυμία και ανοχή

Η επιθυμία να ξαναζήσετε αυτήν την ευφορία μπορεί να πυροδοτήσει λαχτάρα για την ουσία ή τη συμπεριφορά, ειδικά όταν συναντάτε τις ίδιες ενδείξεις (όπως ένα πάρτι όπου οι άνθρωποι πίνουν, για παράδειγμα). Αυτές οι επιθυμίες συχνά χρησιμεύουν ως το πρώτο σημάδι εθισμού.

Καθώς συνεχίζετε να χρησιμοποιείτε μια ουσία, ο εγκέφαλός σας συνεχίζει να παράγει μεγαλύτερες ποσότητες ντοπαμίνης. Τελικά, αναγνωρίζει ότι υπάρχει άφθονη ντοπαμίνη στον εγκέφαλό σας και αρχίζει να παράγει λιγότερη απόκριση σε φυσιολογικούς παράγοντες.

Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα: Το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου σας χρειάζεται ακόμα την ίδια ποσότητα ντοπαμίνης για να λειτουργήσει όπως θα έπρεπε. 

Σύντομα, πρέπει να χρησιμοποιήσετε περισσότερη ουσία για να αναπληρώσετε αυτό που δεν απελευθερώνει ο εγκέφαλός σας. Αυτό το αποτέλεσμα ονομάζεται ανοχή.

Αδιαφορία για άλλες δραστηριότητες

Καθώς αναπτύσσεται ο εθισμός, είναι συνηθισμένο να χάνεις το ενδιαφέρον σου για χόμπι και άλλα πράγματα που κάποτε απολάμβανες. 

Αυτό συμβαίνει επειδή ο εγκέφαλός σας δεν παράγει πλέον πολύ ντοπαμίνη ως απάντηση σε φυσικούς παράγοντες , όπως το φλέρτ ή τα σπόρ.

Ακόμα και όταν θέλετε να σταματήσετε να χρησιμοποιείτε μια ουσία ή να συμπεριφέρεστε με τον ίδιο τρόπο, μπορεί να αισθάνεστε ότι τις χρειάζεστε για να νιώσετε καλά με οτιδήποτε.

Απώλεια ελέγχου

Ο εθισμός συνήθως περιλαμβάνει μια αδυναμία ελέγχου της χρήσης ουσιών ή συγκεκριμένων συμπεριφορών. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια εργασίας, προβλήματα υγείας και προβλήματα στις σχέσεις μεταξύ άλλων ανθρώπων.

Λόγω όλων των παραπάνω μπορεί να αποφασίσετε να σταματήσετε την ουσία ή τη συμπεριφορά και εκεί μπορεί διαπιστώσετε ότι δυσκολεύεστε να στηρίξετε την απόφαση  παρά τις προσπάθειές σας.

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τον εθισμό στις ουσίες

Για τον  χημικός εθισμός μπορεί να είναι δύσκολο να μιλήσουμε γιατί υπάρχει συχνά σύγχυση και δυσκολία να τον διακρίνουμε απο στην αρχη .

Αυτός είναι εν μέρει ο λόγος που η πιο πρόσφατη έκδοση του Διαγνωστικού και Στατιστικού Εγχειριδίου Ψυχικών Διαταραχών (DSM-5) συνιστά τη χρήση του όρου “διαταραχή χρήσης ουσιών”. Αυτή η ταξινόμηση περιλαμβάνει περισσότερα διαγνωστικά κριτήρια για να βοηθήσει τους επαγγελματίες υγείας να διακρίνουν μεταξύ ήπιων και σοβαρών περιπτώσεων.

Πολλοί ειδικοί το προτιμούν επίσης επειδή αποφεύγει όρους όπως «κατάχρηση», οι οποίοι μπορούν να στιγματίσουν περαιτέρω τον εθισμένο  άνθρωπο  και να αποτρέψουν τους ανθρώπους να αναζητήσουν βοήθεια. 

Τα κοινά συμπτώματα της διαταραχής χρήσης ουσιών περιλαμβάνουν:

  • επιθυμία  αρκετά έντονη όπου  επηρεάζει την ικανότητά σας να σκέφτεστε άλλα πράγματα
  • ανάγκη χρήσης περισσότερης ουσίας 
  • δυσφορία εάν δεν μπορείτε εύκολα να αποκτήσετε πρόσβαση στην ουσία
  • επικίνδυνη χρήση ουσιών, όπως οδήγηση ή εργασία κατά τη χρήση της
  • πρόβλημα στη διαχείριση της εργασίας, του σχολείου ή των οικιακών υποχρεώσεων λόγω χρήσης ουσιών
  • δυσκολίες φιλίας ή σχέσης που σχετίζονται με τη χρήση ουσιών
  • ξοδεύετε λιγότερο χρόνο σε δραστηριότητες που απολαμβάνατε
  • αδυναμία διακοπής της χρήσης της ουσίας 
  • συμπτώματα στέρησης όταν προσπαθείτε να σταματήσετε

Μερικές από τις πιο συνηθισμένες εθιστικές ουσίες περιλαμβάνουν:

  • Αλκοόλ
  • Οπιοειδή , συμπεριλαμβανομένης τόσο της Ηρωίνης όσο και συνταγογραφούμενων φαρμάκων για τον πόνο όπως η οξυκωδόνη και η μορφίνη
  • Κάνναβη 
  • Νικοτίνη
  • Αμφεταμίνες
  • Κοκαΐνη
  • Μεθαμεταμίνη 

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τον εθισμό στη συμπεριφορά

Υπάρχει κάποια διαφωνία σχετικά με την έννοια των συμπεριφορικών εξαρτήσεων και αν αυτές περιλαμβάνουν πραγματικά εθισμό. Ωστόσο, το DSM-5 αναγνωρίζει  δύο εξαρτήσεις συμπεριφοράς:

  • Εθισμό στα τυχερά παιχνίδια 
  • Εθισμός στο διαδίκτυο 

Ενώ οι περισσότεροι ιατροί ειδικοί συμφωνούν ότι ορισμένα πρότυπα συμπεριφοράς μπορεί να γίνουν προβληματικά με την πάροδο του χρόνου, αλλά υπάρχει ακόμα κάποια συζήτηση γύρω από:

  • το σημείο που οι συμπεριφορές γίνονται εθισμοί
  • συγκεκριμένες συμπεριφορές που μπορεί να γίνουν εθιστικές

Για παράδειγμα, μερικοί μπορεί να συμφωνήσουν ότι υπάρχουν εθισμοί στα ψώνια, το σεξ και την άσκηση, αλλά αμφισβητούν την ιδέα ότι οι άνθρωποι μπορούν να εθιστούν στο Facebook.

Η APA (American Psychological Association ) επέλεξε να μην συμπεριλάβει αυτά τα πρότυπα συμπεριφοράς στο DSM-5, επικαλούμενη την έλλειψη επιστημονικών στοιχείων, αξιολογημένων από ομοτίμους, απαραίτητα για την ανάπτυξη τυποποιημένων κριτηρίων για τη διάγνωση.

Ως αποτέλεσμα, δεν υπάρχουν επίσημα διαγνωστικά κριτήρια. 

Ωστόσο, τα γενικά σημάδια πιθανής εξάρτησης από τη συμπεριφορά περιλαμβάνουν:

  • σπατάλη χρόνου συμμετέχοντας στη συμπεριφορά
  • επαναλαμβανόμενη εμπλοκή στη συμπεριφορά ακόμη και αν επηρεάζει αρνητικά την καθημερινή ζωή, τις ευθύνες ή τις σχέσεις
  • χρησιμοποιήση  της συμπεριφοράς για τη διαχείριση ανεπιθύμητων συναισθημάτων
  • απόκρυψη της συμπεριφοράς ή ψέματα σε άλλους ανθρώπους για τον χρόνο που αφιερώνεται σε αυτήν
  • δυσκολία αποφυγής της συμπεριφοράς 
  • ευερεθιστότητα, ανησυχία, άγχος, κατάθλιψη ή άλλα συμπτώματα στέρησης κατά την προσπάθεια διακοπής
  • εμμονή να συνεχίσει τη συμπεριφορά ακόμη και όταν προκαλεί δυσφορία

Οι συνήθεις εθισμοί στη συμπεριφορά που οι άνθρωποι συχνά αναζητούν θεραπεία και άλλη επαγγελματική υποστήριξη για την αντιμετώπιση περιλαμβάνουν:

  • εθισμός στα ψώνια 
  • εθισμό στην άσκηση 
  • εθισμό στο φαγητό 
  • εθισμό στο σεξ
  • εθισμό στην τηλεόραση 
  • εθισμό στα μέσα κοινωνικής δικτυώσης ( facebook, instagram , twitter )

Θεραπείες για τη διαταραχή χρήσης ουσιών

Συχνά είναι εξαιρετικά δύσκολο να σταματήσετε ή να ελέγξετε τη χρήση ουσιών χωρίς την  υποστήριξη από εκπαιδευμένο επαγγελματία. 

Το πρώτο βήμα θεραπείας για ορισμένες μορφές διαταραχής χρήσης ουσιών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που περιλαμβάνουν του  αλκοόλ, βενζοδιαζεπινών και ηρωίνη  περιλαμβάνει σωματική αποτοξίνωση, η οποία  δεν θα θεραπεύσει την κατάσταση, αλλά μπορεί να βοηθήσει τους εξαρτημένους ανθρώπους να περάσουν με ασφάλεια τη διαδικασία ψυχολογικής απεξάρτησης. Από εκεί και πέρα, συνιστάται συνήθως ένα (ή ένας συνδυασμός) των παρακάτω.

Πρόγραμμα κλειστής διαμονής 

Η σωματική αποτοξίνωση, ή η εγκλειστη θεραπεία περιλαμβάνει τη διαμονή σε μια μονάδα θεραπείας όπου εκπαιδευμένοι ειδικοί θεραπείας παρέχουν ιατρική φροντίδα και υποστήριξη. Ορισμένα προγράμματα διαρκούν μόνο μερικές εβδομάδες, ενώ άλλα μπορεί να διαρκέσουν αρκετούς μήνες.

Στην Αυτογνωσία περιλαμβάνονται εξατομικευμένα προγράμματα κλειστής διαμονής. Για περισσότερες πληροφορίες καλέστε  Τ. 2392023749

Προγράμματα διαδικτυακής θεραπείας

Η διαδικτυακή θεραπεία είναι θεραπεία που γίνεται από απόσταση, μέσω του διαδικτύου μέσω βιντεοκλήσεων . Η ανάγκη των διαδικτυακών προγραμμάτων αυξηθηκε από τότε που η πανδημία COVID-19 ανάγκασε τους θεραπευτές να επεκτείνουν τις δυνατοτητες τους  για να κρατήσουν τους εξαρτημένους ανθρώπους ασφαλείς. 

Εάν ανησυχείτε για την ποιότητα της συνεδρίας σας, η έρευνα δείχνει ότι η διαδικτυακή θεραπεία μπορεί να είναι εξίσου αποτελεσματική με τη θεραπεία που γίνεται αυτοπροσώπως. Πολλοί προτιμούν τη διαδικτυακή θεραπεία επειδή προσφέρει περισσότερη ιδιωτικότητα και ευελιξία. 

Περισσότερες πληροφορίες για την διαδικτυακή θεραπεία στο www.apexartisi-online.com και στο Τ.6937480916 


Οι ειδικοί και όλοι εμείς μπορεί στο μέλλον να μάθουμε περισσότερα για το πώς και γιατί συμβαίνει ο εθισμός, αλλά ένα πράγμα είναι σαφές: Ο εθισμός είναι θεραπεύσιμος. Γιανα γίνει όμως θεραπεύσιμο χρειάζεσαι βοήθεια είτε είσαι εξαρτημένος ο ίδιος είτε αγαπάς και θέλεις να βοηθήσεις ένα άλλον εξαρτημένο.

Το σημείο εκκίνησης της θεραπείας είναι να αποδεχτώ ότι μόνος/η δεν μπορώ να το αντιμετωπίσω.